وقتي نيست ...

یادداشت کامو در جواب به یک ناامید

مریم برادران — Fri, 18 May 2012 10:17:38 GMT

می‌نویسی که جنگ لهت کرده، که دلت می‌خواهد بمیری، اما آنچه نمی‌توانی تحمل کنی این حماقت عمومی، این عطش جبونانه به خونریزی و این ساده‌لوحی جنایتکارانه است که هنوز باور دارد مشکلات بشری را می‌توان با خون حل کرد. نامه‌ات را می‌خوانم و درکت می‌کنم و آنچه واضح‌تر از همه درک می‌کنم این تضاد میان پذیرش سهل مرگ خودت و بیزاری‌ات از مرگ دیگران است. این نکته ارزش شخص را نشان می‌دهد و او را در ردیف کسانی قرار می‌دهد که می‌توان با آنان سخن گفت. راستی چگونه ما می‌توانیم از گرفتارشدن در چنگ یأس بگریزیم؟ آنانی که دوستشان داریم بیش از این در خطر بیماری، مرگ، یا دیوانگی بوده‌اند. اکثر ارزش‌هایی که زندگی‌مان بر آنها استوارند فرو ریخته‌اند اما هرگز همه آنهایی که دوستشان داریم به یکباره و همزمان با هم در معرض تهدید نبوده‌اند. ما هرگز پیش از این چنین یکپارچه به دست نابودی سپرده نشده بودیم. من تو را می‌فهمم اما از آنجا به بعدش که می‌خواهی زندگی‌ات را بر بنیان این یأس قرار دهی یا باور کنی که همه‌چیز به صورت یکسان بی‌معنی است و پشت نفرتت سنگر بگیری، دیگر با تو موافق نیستم. چون یأس تنها یک احساس است و نه وضعی ابدی، نمی‌توان در یأس ماند. احساسات باید جای خود را به درکی روشن بسپارند. می‌گویی: «و تازه، چه باید کرد؟ و من چه می‌توانم بکنم؟» اما سوال را نباید این‌طور شروع کرد. تو هنوز به فرد معتقدی، چون نمی‌توانی آنچه را که هم در اطرافت و هم در خودت ارزشمند است دریابی. اما این افراد کاری از دستشان ساخته نیست و در نتیجه تو از اجتماع ناامید می‌شوی. به یاد داشته باش: تو و من این جامعه را بسیار پیش از آغاز این فاجعه رد کرده بودیم؛ ما می‌دانستیم که کار این جامعه ناگزیر به جنگ می‌کشد، ما هر دو منکر وضع و اوضاع جاری بودیم و هر دو احساس می‌کردیم که میان ما و این جامعه وجه مشترکی نیست. امروز هم این همان جامعه است و به همان انتهای منتظرش رسیده است و چون بی‌غرضانه بنگری، می‌بینی که برای مأیوس‌بودن امروز دلیلی بیش از 1928 نداری. در واقع، دلایل مایوس‌بودنت نه بیش و نه کمتر از آن زمان، بلکه درست به اندازه همان زمان است. چون خوب بیندیشی، آنان که در سال 1914 به جنگ می‌رفتند برای نومیدشدن دلایل بیشتری داشتند، چون درکشان از مسایل به روشنی ما نبود. اما پیش از هر چیز باید از خودت بپرسی که آیا واقعا همه کارهای لازم را برای پیشگیری از این جنگ انجام داده‌ای یا نه. اگر انجام داده‌ای، پس این جنگ ناگزیر بوده است و دیگر کاری از تو برنمی‌آید. اما برای من مسلم نیست که تو خودت یا هریک از ما، آنچه را که باید انجام داده باشیم. آیا نمی‌توانستی از آن پیشگیری کنی؟ نه، این درست نیست. کافی بود که به موقع در پیمان ورسای تجدیدنظر می‌شد. این کار انجام نشد و مساله همین است.
هنوز فرصت هست که اعمال غیرعادلانه‌ای را که به اعمال غیرعادلانه مشابه دیگر انجامیده است رد کنیم و در نتیجه این اعمال را هم از الزامی بودنشان ساقط کنیم. هنوز کار مفید و موثری هست که بتوان انجام داد. کاری هست که از دستت برمی‌آید، تردید نداشته باش. هرکسی حیطه نفوذی برای خودش دارد که یا به محاسنش یا به معایبش مربوط است اما به هر حال فرقی نمی‌کند. این حیطه نفوذ وجود دارد و می‌توان از آن بدون واسطه سود برد. کسی را به شورش ترغیب نکن. باید در مورد خون و آزادی دیگران محتاط بود اما تو می‌توانی 10 یا 20 نفر را قانع کنی که این جنگ اجتناب‌ناپذیر نبوده و نیست، که راه‌هایی برای پیشگیری از این جنگ هست که هنوز آزموده نشده است که ما می‌توانیم این حرف را بگوییم، در مواردی می‌توانیم بنویسیم و در موارد لزوم فریاد بکشیم. این 10 یا 30 نفر به نوبه خود این حرف را برای 10 نفر دیگر بازگو خواهند کرد که آنها نیز همین‌ها را تکرار می‌کنند اگر تنبلی مانعشان می‌شود جای بسی تاسف است، اما تو می‌توانی با 10تای دیگر شروع کنی و وقتی آنچه را که از دستت برمی‌آید در حیطه‌ات انجام دادی، آن وقت می‌توانی بنشینی و هرقدر دلت می‌خواهد در یأس فرو بروی. این را بفهم. می‌توان از مفهوم زندگی در کل نومید شد، اما نه از شکل‌های خاصی که به خودش می‌گیرد. می‌توان از هستی نومید شد، چون هستی در ید قدرت ما نیست، اما نه از تاریخ که در دست فرد است. افراد هستند که امروز ما را می‌کشند. چرا نباید افراد کاری کنند که جهان با صلح قرین باشد؟ باید کار را شروع کرد و به هدف‌های مرعوب‌کننده و دور از دسترس نیندیشید. پس درک کن که جنگ همان‌قدر که ساخته و پرداخته شوروشوق جنگ‌طلب‌هاست، ساخته و پرداخته نومیدی کسانی که از آن بیزارند نیز هست.

... مورچه گفت: گاهی فراموش می کنم که هستی...

مریم برادران — Sun, 13 May 2012 17:58:09 GMT

کمی غر می زند. اصلا به نظرم زنگ زده که همین کار را بکند. من هم حالم دست کمی از او ندارد. فرق عمده ما این است که چند دقیقه پیش پسر جوانی را دیدم که روی ویلچر نشسته بود. کمی چشمانم را باز کرد روی داشته‌هایی که اغلب فراموش می کنم.

میان ماه من تا ماه گردون ... تفاوت از زمین تا آسمان است

مریم برادران — Thu, 10 May 2012 13:35:56 GMT

درباره یک چریک عاشق تحقیق می‌کنم و می‌نویسم. نمی‌خواهم از او قهرمان بسازم –که فی نفسه هست- اما همه دلسوزیم از این است که کاش آنقدر دستنوشته روزانه داشت که می‌شد بدون دخالت قلم دیگری، آن را کنار هم چید و در اختیار دیگران قرار داد. نامه‌ها و یادداشت‌هایش آنفدر جذاب‌اند که اعتراف می‌کنم گاهی کپ می‌کنم، کم می‌آورم. اما حیف که کافی نیستند.

دیروز که رفتم نمایشگاه، چشمم به دنبال کتابهایی شبیه به او بود. یک کتاب از چه گوارا «خاطرات موتورسیکلت» و یک مجموعه عکسش را خریدم که با کیفیت خوب و با قیمت مناسب چاپ کرده بودند. به هرحال کتاب چه گوارا از یادداشت‌های اوست و نامه هایش. به همین خاطر که از چشم خود اوست و بیان احساسش در لحظه، ارزشی فوق العاده دارد.

کاش ما مردم شفاهی هم کم کم به نوشتن نزدیک شویم. چقدر این روزها تأسف می خورم از حقیقتی که در سینه ها حبس می شود و تاریخی که دیگران می‌سازند.

این روزها سرم گرم چریک عاشقی است که لحظات خوشی را برایم می‌سازد. هرچند نمی‌دانم کار چقدر قابل چاپ خواهد شد. بعضی عقلا می‌گویند زحمتی بی حاصل است. اما دامی است که مرا با کمال میل در خود پذیرفته است. می‌روم تا ببینم چه می‌شود. حداقل تجربه منحصر به فردی است!

*زندگینامه پروست را هم خریدم. این کتاب از زبان کسی است که به عنوان مراقب هشت سال با او زیسته است. کتاب جالبی است. به نویسنده ها و کسانی که زندگینامه دوست دارند توصیه می کنم بخوانند. من که از خواندنش لذت می برم. تا به حال کتابی با این زاویه نگاه نخوانده بودم؛ کلیشه‌ای، با احترامات فائقه، جذاب و با جزییات. کاملا منطبق بر شخصیت یک خدمتگزار شیفته دهاتی.

(بدون عنوان)

مریم برادران — Tue, 08 May 2012 19:27:13 GMT

ای شیخ پاکدامن، معذور دار ما را ...

من نمی گویم دموکراسی

مریم برادران — Fri, 04 May 2012 17:21:39 GMT

این اتفاق خوبی نیست که امروزه می‌بینیم خیلی از آدم‌ها دیگه روی حرفشون محکم نمی‌ایستند؟ یعنی تعصب کمتر شده؟

افراط و تفریط هر دو آفت‌اند. چه بی اعتقاد باشی و باری به هر جهت، چه متعصب باشی و مثل میخ روی یک حرف تعصب بورزی بدون هیچ تحقیق و عقلانیت. به هرحال به نظرم اتفاقهای خوبی در شرف وقوع است.

و این یعنی که برای عقل رس شدن، صبوری پر هزینه‌ای لازم است.

هوس این روزها از زبان دیگری

مریم برادران — Wed, 25 Apr 2012 06:17:08 GMT

می دانی

یک وقت هایی باید

روی یک تکه کاغذ بنویسی

تـعطیــل است

و بچسبانی پشت شیشه ی افـکارت

باید به خودت استراحت بدهی

دراز بکشی

دست هایت را زیر سرت بگذاری

به آسمان خیره شوی

و بی خیال ســوت بزنی

در دلـت بخنــدی به تمام افـکاری که

پشت شیشه ی ذهنت صف کشیده اند

آن وقت با خودت بگویـی

بگذار منتـظـر بمانند !!!

پ.ن: قبلا نوشت بودم این شعر از حسین پناهی است. دوستی برایم فرستاده بود و اینطور نوشته بود. چندی پیش مهربانی کامنت گذاشته که این اشتباهی است فاحش. از آدرسی که داده بود، معلوم بود حسین پناهی را خوب می شناسد. به هرحال مال هر کسی هم که باشد، هنوز زبان حال خوبی است

انسانیات!

مریم برادران — Mon, 23 Apr 2012 18:03:14 GMT

درباره علم دینی این روزها زیاد می شنویم. من هم به این قصه علاقمندم. چند وقتی است که مطالعاتی در این حوزه را شروع کرده ام. موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران هم به تازگی دوره ای گذاشته با عنوان فلسفه علوم انسانی. استاد پارسانیا، خسروپناه و ملکیان قرار است چیزهایی بگویند. امروز جلسه دوم بود. امیدوارم بیش از آنچه تاکنون شنیده ایم یا خوانده ایم، دستگیرمان شود.

قسمت دردناک اینجاست که به نظر می رسد همچنان مباحث در کشمکش علم و دین گیر کرده است. بسیار مشتاقم احساس کنم یک گام به سمت مفهوم علم دینی- و خودش بماند فعلاً- نزدیکتر شده ام که به نظر می رسد فارغ از رابطه علم و دین چیزهایی دیگر را هم باید در برگیرد. همه کتابها یک چیز نوشته اند و همه علما یک چیز را به زبانهای مختلف یا دسته بندیهای دیگر می گویند.

به هرحال اندر خم یک کوچه بودن هم چیزی است که گویا در فرهنگ ما به خاطر نوستالوژی هایی، به عمد گاهی تکرار می‌شود! این بار اما امیدم به این است که بشود سرکی به آن سوی کشید و چیزکی دانست.

پیچیدگی، ارزش افزوده و عیب سیستم

مریم برادران — Thu, 19 Apr 2012 16:19:19 GMT

نزدیک نمایشگاه کتاب است و قرار است تعدادی کتاب از انتشارات معظم به نمایشگاه برسد. باید تک تک کارها را بخوانم و بعد در صورت ضرورت با نویسنده و مشاور صحبت کنم. در این میان گاهی مجبورم برای آنکه بقبولانم می شود از این بهتر نوشت، کلی جدل کنم. هرچند آخرش نویسنده است و کارش. تنها می شود پیشنهاد داد. اما درد قصه وقتی است که گاهی این گفتگوها به اینجا می رسد که «بگذارید این یکی نمایشگاه در بیاید....»

ناشر معظم هم همین را می خواهد. اما کاش نویسنده ها قد علم کنند که کار خوب مهم است نه فقط زمان خوب برای عرضه کالایی متوسط که می تواند بسیار ارزش افزوده داشته باشد. چرا شناسنامه نویسنده اینقدر برای خودش هم کم ارزش شده؟

شنبه دانشجویانم امتحان میان ترم دارند. چهارشنبه جلسه هشتم کلاس بود. باز هم غر زدند که چرا باید کتاب را بخوانند؟ آخر جزوه چه کم دارد؟ چرا بیش از یک کتاب؟ چرا؟.... حوصله ام را سر می برند. هرچند به آنها حق می دهم. برای اصلاح هر چیزی، نظام رشد دهنده آن چیز باید اصلاح شود. یک دست صدا که ندارد هیچ، می تواند آشوبی به پا کند علیه خود. امروز یکی از دانشجویانم را دیدم. گفت «نمی دانید بچه ها از امتحان شما چه استرسی دارند!» تعجب می کنم. یعنی یک کتاب خواندن اینطور معزل شده؟! فکر می کنم چرا برای دانستن و خوب آموختن خودمان ارزش قائل نیستیم؟

آتوسا ایمیل زده و از شرایط سخت درس خواندنش –البته با لذت- برایم نوشته است. خوشحالم می کند این ایمیل پر انرژی. هرچند طبق معمول با کلمات منفی خواسته بگوید توی سر خودش و کار می زند، اما همه کلمات زنده اند. نمی شود خوشی پنهان در این سرشلوغی را ندید. یاد بقیه دوستانم می افتم. چرا خیلی از همین ها وقتی اینجا بودند، حوصله نداشتند یک کتاب اضافه درسی بخوانند و حالا حاضرند به هزار ضرب و زور چند کتاب دشوار به زبانی دیگر را مطالعه کنند و ...؟ می فهمم که انگیزه چیز مهمی است که گاهی باید از بیرون تحریک شود. اما واقعا ما خودمان کجای قصه ایم؟

چهارشنبه قبل سر کلاس درباره سیستمهای اجتماعی برای بچه ها گفتم و معضلات طبیعی جمعهای انسانی و پیچیدگی آنها. گاهی فکر می کنم تک تک ما از چیزی که فکر می کنیم هم پیچیده تریم چه رسد به سیستم اجتماعی. واقعا خدا وقتی فرمول زندگی ما را می نوشت، چطور فکر می کرد؟

بالاخره چاپ شد.

مریم برادران — Thu, 05 Apr 2012 10:32:29 GMT

مؤلفه های آموزشی توسعه انسانی

انتشارات دانشگاه امام صادق علیه‌السلام

این اثر به دنبال پاسخگویی به این پرسش است که چنانچه جامعه‌ اسلامی بخواهد به توسعه (تعالی) انسانی دست یابد، «آموزش» چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟ پاسخ به این پرسش با توجه به مبانی انسان شناسی و نیازهای انسانی که منجر به تعیین اهداف آموزشی می‌شود و همچنین در نظر گرفتن مبدأ و غایت هستی، پاسخی متفاوت نسبت به آنچه که در غرب رایج است می‌طلبد که در این مجال، به آن پرداخته شده است.

*پ.ن: خیلی مایل به نقد آن هستم. اگر کسی خواند، مرا در جریان نظر کارشناسی قرار دهد. خوشحال می‌شوم.

http://www3.mehrnews.com/fa/newsdetail.aspx?NewsID=1585756

کافیست گوش بسپارم ...

مریم برادران — Sat, 31 Mar 2012 08:58:36 GMT

این ابرهای آبستن که سرزده از راه می رسند

باران های غیرمنتظره که مناجات را مهمانمان می کنند

و این آفتاب گرم که از لا به لای بادهای خنک، امید در زندگی را یادآوری می کنند

و صدای خنده های تو

نگاهم را کمی بالاتر می برد؛ درست جایی که می شنوم: «لیلی زندگی را دوست دارد...»