وقتي نيست ...

رابطه ما انسانها باهم دو معیار دارد: عدل و احسان. عدل یعنی تساوی در رفتار. کسی کار خوبی می‌کند، ماهم مثل او جواب می‌دهیم یا در قبال کار بدش، بد می‌کنیم. اما احسان یعنی خوبی را با خوبی بیشتر یا بدی را با خوبی جواب دادن.

در دین هر دو رابطه تعریف شده. یعنی در رابطه‌ها، اجازه عدل هم داده شده. به خاطر اینکه آدمها ظرفیتهای مختلف دارند، گاهی نقش تربیتی دارد و هم اینکه برای کرامت انسانی و جلوگیری از آشفتگی لازم است. اما این کف معیار رابطه است. حد اعلای آن احسان است که باعث رشد و بالندگی می‌شود، سعه وجودی می‌دهد، عزت نفس را بالا می‌برد. به عبارتی در عدل آدمها طرف مقابل را تعریف می‌کنند: «ببین تو اینطوری هستی. خوبه؟» اما در احسان آدم خودش را تعریف می‌کند.

دین همیشه می‌خواهد آدمها بزرگ شوند، رشد کنند، درجا نزنند. گاهی سخت است احسان کردن. اما اگر اینطور به آن نگاه کنیم، شاید با رغبت بیشتری چنین کنیم و کم‌کم این خصلت ملکه وجودمان شود.