وقتي نيست ...

استاد پير است، پير نوشتن. سيگار پشت سيگار روشن مي‌كند. عصبي است. چاي پر رنگش را يك قلپ مي‌خورد و باز از نامراديها مي‌گويد. قرارداد كتاب جديدش پر از دغلكاري بوده و حالا دبه كرده‌اند و در اين معضل بي‌پولي و مشكلات زندگي، دست خالي مانده. مي‌گوييم بي‌خيال باشد و خودمان خوب مي‌دانيم چه حرف نامربوطي! مي‌خندد و از قصه‌هايش در راهروهاي دادگاه و مشكل جديدش در دارايي تعريف مي‌كند.

تعريف مي‌كند كه وقتي عيال خدا بيامرز بود، نمي‌گذاشت آب توي دلش تكان بخورد: «مي‌دانست دست و پا چلفتي‌ام و كاري ازم نمياد جز همين قلم زدن. حتا تعميرات خانه را خودش راست و ريس مي‌كرد. خدا بيامرزدش.»

مي‌گوييم چه خبر از كارهاي جديد؟ دو دفترچه مي‌گذارد جلويمان. دو كار يكي درباره نجم الدين، استاد عطار، و يكي زندگينامه فردوسي براي نوجوانان و جوانترها نوشته. كارهاي پرمايه‌اي است. ولي مي‌ترسد به هر ناشري بسپرد. مي‌گوييم بدهد به ما، همه كارش با ما. «قبول؟» باز مي خندد. صداي خنده‌اش هم خش دارد از بس سيگار كشيدنش چند برابر شده!

انگار انرژي گرفته. به تكاپو افتاده. براي چندمين بار بلند مي‌شود. دنبال چيزي براي پذيرايي مي‌گردد و پيدا نمي‌كند. مي‌خندد و باز مي‌نشيند كه از خاطره‌هايش بگويد. اينها شيرين‌ترند براي ما، خودش هم مي‌داند. 

با ما مي‌آيد تا سوار ماشين شويم. مدتي است انگار از خانه هم بيرون نيامده. خودش را حبس كرده كنج اين خانه كه از اين قيل و قالها در امان باشد. مي‌ماند تا كاملا دور مي‌شويم. استاد ايوبی پيرمرد نازنيني است كه روز به روز عزلت نشين تر مي‌شود!

وقتی دلم تنگ می‌شود
به تو فكر می‌كنم
زيرا زلال
نزديك می‌كند آسمان را به سنگريزه‌های كف رود

بعد از فوت محمد (صلی الله)، فرشته ای پیش فاطمه (سلام الله) می آمد و از آینده خبرهایی به او می داد. فاطمه (سلام الله) آنها را برای علی (علیه السلام) می گفت و او یادداشت می کرد. صحیفه فاطمیه دست به دست بین فرزندان فاطمه (سلام الله) گشته و حالا پیش فرزند آخر اوست.

آقا ابراهيم يك چرخ دستي داشت و باقالي مي‌فروخت. ما كه از مدرسه تعطيل مي‌شديم او را مي‌ديديم كه با چرخش سر كوچه مدرسه منتظر مشتري‌ است. بچه‌ها مي‌ريختند دورش و ما كه بچه‌هاي حرف گوش كني بوديم و حرف بزرگترها آويزه گوشمان بود، از ترس ورود ميكروب به بدنمان طرف او نمي‌رفتيم! هوا كه گرم مي‌شد، باقالي‌ها به آب آلبالو تبديل مي‌شد. آب آلبالوهاي قرمز توي آن ليوانهاي چندبار دهان خورده كه يك قلمبه يخ هم وسطش غل مي‌خورد، دهانمان را آب مي‌انداخت.

عاقلتر كه شديم و فهميديم هميشه هم نبايد به حرف بزرگترها گوش داد، وسوسه آب آلبالوها كار خودش را كرد. ما هم آلوده شديم. اما زياد فرصت تجربه‌اش را نداشتيم. چون ابراهيم آقا به صرافت افتاد برود دنبال يك شغل نون و آب دار. چرخ دستيش را فروخت و پيش حسين آقا سبزي فروش شاگرد شد. (البته حسين آقا فقط سبزي نمي‌فروشد. ميوه فروشي بزرگي دارد. نمي‌دانم چرا شهرتش سبزي فروشي است!) شايد هم به خاطر دخترهاي قد و نيم قدش، كه من هيچ وقت نتوانستم تشخيص بدهم كدام دخترش چندمي‌است، مجبور به اين انتخاب بود.

امروز بعد از مدتها ديدمش. پير شده و حتا پشتش كمي خميده است. چشمهايش مثل آنروزها كه بچه‌ها دوره‌اش مي‌كردند، برق نمي‌زند و صدايش را بالا نمي‌برد. آرامتر به نظر می‌رسيد. احتمالا چانه زدن با آدم بزرگها که سری در حساب و کتاب دارند، نبايد آسان باشد. 

«... کافريست رنجيدن»

عزازيل مقرب بود. خدا را عبادت می‌کرد. بين فرشته‌ها بود. آنقدر با آنها قاطی بود که آنها فکر می‌کردند از خودشان است. خب ظاهرشان شبيه بود، خيلی شبيه. تا اينکه آدم خلق شد. اولش يک تکه گل بود. افتاده بود يک گوشه تا زمانش برسد. همه او را ديدند. اما عزازيل تنها کسی بود که ايستاد و خيره نگاهش کرد. بعد هم واردش شد. همه جايش را برانداز کرد. ديد تو خالی است. فهميد که اين موجود غذا می‌خواهد تا پر شود، فربه شود. اما چيزی نگفت. تا اينکه خدايش امر کرد سجده کند و او نکرد. اينجا بود که همه فرشته ها فهميدند او با آنها فرق دارد. آتش درونش را نديده بودند و حالا ظاهر شده بود. آدم باعث شد او ابليس شود. بعضی‌ها می‌گويند خدا اين قصه را آورد که بگويد: حواستان جمع باشد. اين قصه آدمها هم هست. همه‌تان شبيه ايد، درست. اما وقتی آدمی پيدا شود بين شماها، آنوقت معلوم می‌شود کدام مثل حمزه‌ايد و کدام مثل ابولهب. و حمزه و ابولهب برادر بودند. و اين تنها يک رمز اين قصه است؛ فقط يک رمز نه چندان کوچک.

از بانکرهانت، یک ميلياردر صاحب نفت تکزاس، خواستند رمز موفقيتش را برای مردم بگوید. گفت «موفقيت امر ساده ای است. اول تصميم بگيريد که دقیقا چه می خواهيد. آنگاه تصميم بگيريد که در صورت رسيدن به آرزوها بهای آن را بپردازيد. و بعد هم بها را پرداخت کنيد.»